About this map
Hoe het christendom zich van een kleine joodse beweging in Jeruzalem over de wereld verspreidde, en welke tak waar de overhand had. Van ± 30 n.Chr. tot 2025. Kleuren: • Wit-grijs: de nog onverdeelde kerk van het Romeinse Rijk (Latijnse en Griekse helft), tot het schisma van 1054. • Rood: Latijnse kerk / rooms-katholiek (inclusief oosters-katholieke kerken zoals de grieks-katholieken in West-Oekraïne en de maronieten in Libanon). • Geel: Griekse kerk / oosters-orthodox. • Paars: oriëntaals-orthodox, na Chalcedon (451): koptisch, Ethiopisch, Armeens, Syrisch. • Blauw: Kerk van het Oosten, van Mesopotamië tot China en India; tussen de 9e en 14e eeuw de grootste kerk naar uitgestrektheid. • Roze: arianisme, het geloof van de Gotische en andere Germaanse koninkrijken (4e–7e eeuw). • Groen: protestants, vanaf de hussieten (1420) en Luther (1517); omvat luthers, gereformeerd, anglicaans, en later evangelisch en pinkster. • Grijs (doorzichtig): gebieden waar inmiddels de meerderheid zich niet religieus noemt (o.a. Nederland, Tsjechië, Estland, Oost-Duitsland, Nieuw-Zeeland, Brits-Columbia). Hoe te lezen: een vlak toont waar een tak de dominante vorm van christendom was of een substantiële gemeenschap had, niet dat iedereen christen was. Kleine cirkels zijn steden of gemeenschappen in een verder niet-christelijke omgeving (vroege gemeenten, de Kerk van het Oosten in Azië, kopten in Egypte). Voor de Germaanse koninkrijken geeft roze de religie van de heersers; de Romeinse bevolking bleef meestal katholiek. In de koloniale tijd volgt de kaart grofweg de koloniale kern, niet de volledige bekering van de inheemse bevolking. Grenzen zijn moderne land- en provinciegrenzen als benadering; data vóór 1500 zijn ruwe schattingen. Bronnen (selectie): Pew Research Center, Global Christianity (2011) en religieuze-switching-onderzoek (2026); CBS (Nederland); censussen van Noord-Ierland 2021, Tsjechië 2021, Estland 2021, Nieuw-Zeeland 2023 en Canada 2021; CID Gallup (Centraal-Amerika 2023); Baumer, The Church of the East; Wikipedia-overzichten over Jingjiao, de Kerk van het Oosten en het arianisme; Natural Earth en historical-basemaps (A. Ourednik) voor de grenzen.
Text version: https://www.movingpolygons.com/map/chrisjager/verspreiding-van-het-christendom-302025.md
Timeline
| Date | What the map shows |
|---|---|
| 30 | ± 30 · Eerste volgelingen in Jeruzalem |
| 60 | ± 60 · Missiereizen van Paulus |
| 100 | ± 100 · Gemeenten rond de Middellandse Zee |
| 200 | ± 200 · Van Lyon tot Edessa |
| 301 | 301 · Armenië eerste christelijke staat |
| 313 | 313 · Edict van Milaan: vrijheid van godsdienst |
| 340 | ± 340 · Aksum en Georgië bekeerd; Goten ariaans |
| 380 | 380 · Staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk |
| 410 | 410 · Perzische kerk wordt zelfstandig |
| 451 | 451 · Chalcedon: oriëntaalse kerken scheiden |
| 476 | 476 · Val van West-Rome; ariaanse koninkrijken |
| 500 | 496 · Clovis katholiek; Oostgoten in Italië |
| 560 | 533–554 · Justinianus herovert Afrika en Italië |
| 600 | 589 · Visigoten katholiek; Lombarden ariaans |
| 700 | ± 700 · Angelsaksen en Lombarden katholiek; islam |
| 720 | 711 · Islamitische verovering van Iberië |
| 800 | 800 · Karel de Grote; Saksen gekerstend |
| 900 | ± 870 · Cyrillus en Methodius; Bulgarije bekeerd |
| 1000 | ± 1000 · Polen, Rus', Hongarije en Scandinavië |
| 1054 | 1054 · Oost-West Schisma |
| 1100 | 1071–1099 · Seltsjoeken, Normandiërs, kruistocht |
| 1200 | ± 1200 · Wenden gekerstend; Rus' groeit |
| 1250 | ± 1250 · Kruistochten in de Baltische landen |
| 1300 | ± 1300 · Mongoolse tijd; Pruisen veroverd |
| 1387 | 1387 · Litouwen gedoopt; Ming verdrijft christenen |
| 1400 | ± 1400 · Timoer; Kerk van het Oosten krimpt |
| 1420 | 1415–1420 · Hus en de hussieten in Bohemen |
| 1453 | 1453 · Val van Constantinopel |
| 1492 | 1492 · Granada valt; Columbus; Kongo gedoopt |
| 1500 | ± 1500 · Eerste kolonies; Alodia valt |
| 1525 | 1517–1525 · Luther: de Reformatie begint |
| 1540 | 1527–1541 · Scandinavië, Engeland, Genève |
| 1560 | 1555–1563 · Calvinisme rukt op |
| 1580 | ± 1580 · Hoogtij van de Reformatie |
| 1600 | 1596 · Unie van Brest; missie overzee |
| 1650 | 1648 · Vrede van Westfalen; contrareformatie |
| 1700 | ± 1700 · Grieks-katholieke unies; koloniën |
| 1750 | ± 1750 · Uniaten in Wit-Rusland en Oekraïne |
| 1800 | ± 1800 · Nieuw-Rusland, VS, Australië |
| 1840 | 1839 · Synode van Polotsk: uniaten orthodox |
| 1880 | ± 1880 · Eeuw van de zending |
| 1900 | ± 1900 · Afrika nog maar ± 10% christen |
| 1923 | 1915–1923 · Genociden en bevolkingsruil |
| 1950 | ± 1950 · Na WO II: verdrijving en groei |
| 1975 | 1974 · Cyprus gedeeld; groei in Afrika |
| 2000 | ± 2000 · Na het communisme; Oost-Timor |
| 2025 | 2025 · Het christendom vandaag |
Layers
Arianisme (Gotische en Germaanse rijken) · Kerk van het Oosten ("nestoriaans", Syrisch-Perzisch) · Oriëntaals-orthodox (koptisch, armeens, ethiopisch, syrisch) · Griekse kerk → Oosters-orthodox · Latijnse kerk → Rooms-katholiek · Protestants (hussieten, luthers, gereformeerd, anglicaans, evangelisch) · Ontkerkelijkt: meerderheid zonder religie
Events
- 30, Kruisiging van Jezus in Jeruzalem: Rond het jaar 30 wordt Jezus van Nazaret gekruisigd. Zijn volgelingen, aanvankelijk een joodse beweging, verkondigen zijn opstanding en vormen de eerste gemeente in Jeruzalem.
- 301, Armenië: eerste christelijke staat: Koning Tiridates III laat zich door Gregorius de Verlichter dopen (traditioneel 301, volgens historici rond 314).
- 313, Edict van Milaan: Constantijn en Licinius geven christenen godsdienstvrijheid. Het einde van de grote vervolgingen.
- 380, Edict van Thessalonica: Keizer Theodosius maakt het niceense christendom tot staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk.
- 451, Concilie van Chalcedon: Een geschil over de natuur van Christus splitst de kerk: kopten, Armeniërs, Ethiopiërs en Syriërs aanvaarden Chalcedon niet en vormen de oriëntaals-orthodoxe kerken.
- 496, Doop van Clovis: De Frankische koning kiest voor het katholicisme in plaats van het arianisme: de basis voor het katholieke Frankrijk.
- 635, Alopen in Chang’an: Een monnik van de Kerk van het Oosten bereikt de Chinese hoofdstad. De Xi’an-stèle (781) beschrijft de missie; na de vervolging van 845 verdwijnt de kerk vrijwel uit China.
- 800, Kroning van Karel de Grote: Paus Leo III kroont Karel tot keizer. Onder Karel worden de Saksen (met geweld) gekerstend.
- 988, Doop van Kiev: Grootvorst Vladimir laat zich dopen en kiest voor de Byzantijnse kerk: het begin van het orthodoxe Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland.
- 1054, Oost-West Schisma: Rome en Constantinopel excommuniceren elkaar. De breuk tussen katholiek en orthodox wordt definitief na de plundering van Constantinopel (1204).
- 1453, Val van Constantinopel: De Ottomanen veroveren de Byzantijnse hoofdstad. Moskou ziet zich voortaan als het ‘Derde Rome’.
- 1517, Luthers 95 stellingen: In Wittenberg begint de Reformatie. Binnen dertig jaar is half Noord-Europa protestants.
- 1648, Vrede van Westfalen: Einde van de Dertigjarige Oorlog: de religieuze kaart van Midden-Europa ligt grotendeels vast.
- 1915, Armeense genocide en Sayfo: In het Ottomaanse Rijk worden Armeense, Syrische en Assyrische christenen vermoord en verdreven; het christendom verdwijnt vrijwel uit Anatolië.
- 1917, Russische Revolutie: staatsatheïsme: De Sovjet-Unie vervolgt de kerken; duizenden kerken worden gesloten. Na 1991 herleeft de orthodoxie.