# Beschermde diersoorten in Nederland, 1880–2026 > Interactive animated map on Moving Polygons by chrisjager, 1880 – 1 Nov 2026: 24 keyframes, 29 layers, 12 events. - Map: https://www.movingpolygons.com/map/chrisjager/beschermde-diersoorten-in-nederland-18802026 - Article: [Protected Animals in the Netherlands, 1880–2026: An Animated Map](https://www.movingpolygons.com/blog/protected-animals-netherlands-map-1880-2026) - Poster, mug, shirt and more (coming soon): https://www.movingpolygons.com/shop/map/chrisjager/beschermde-diersoorten-in-nederland-18802026 - Embed: `` - Last updated: 2026-11-11 ## About this map Waar leefden 29 wettelijk beschermde (en deels uitgestorven) diersoorten in Nederland, van de eerste beschermingswet in 1880 tot nu? LEESWIJZER • Grijs = de soort komt er voor, maar is op dat moment niet wettelijk beschermd. • Kleur = de soort is wettelijk beschermd. Bruin, oranje en geel: landzoogdieren · blauw: zeezoogdieren · roze, rood en paars: vogels · groen: reptielen en amfibieën · blauwgroen: vissen. • Vlak verdwijnt = de soort is uit Nederland verdwenen. • Spelden = gebeurtenissen (laatste broedgeval, uitzetting, eerste terugkeer). Klik erop voor uitleg. • Tip: zet in de legenda soorten uit en aan om er één te volgen. De mol (beschermd 1917–1963 en 2002–2017) en de vleermuizen (1880–1914 en opnieuw vanaf 1973) leven in bijna het hele land: het land kleurt mee met hun status. Rivierdonderpad en bittervoorn worden in 2017 grijs: ze golden niet meer als bedreigd en gingen van de lijst (net als de kleine modderkruiper, die hier niet is getekend). WETTELIJKE MIJLPALEN 1880 wet voor 'nuttige dieren' (o.a. vleermuizen) · 1912 Vogelwet · 1914 vleermuizen verliezen bescherming · 1917 Mollen-, egels- en kikvorschenwet · 1942 jacht op otter en das verboden · 1962 zeehondenjacht gesloten · 1963 mol en egel verliezen bescherming · 20 okt 1973 soortenlijst Natuurbeschermingswet (vleermuizen, hamster, bruinvis, tuimelaar, alle reptielen en amfibieën, tien vissen, vliegend hert, grote vuurvlinder) · 1994 bever en steur (Habitatrichtlijn) · 2002 Flora- en faunawet · 2017 Wet natuurbescherming · 2024 Omgevingswet · 2026 wolf van 'strikt beschermd' naar 'beschermd' (blijft op de kaart). LET OP: SCHEMATISCH De verspreidingsgebieden zijn gemodelleerd op regioniveau op basis van atlassen en soortbeschrijvingen, en daarna bijgesneden op het echte landschap: de kust en de polders van dat jaar (Flevoland verschijnt pas na de drooglegging, de Zuiderzee is tot 1932 zee), zandgronden, duinen, rivieren en Natura 2000-gebieden. Het zijn geen waarnemingen per kilometerhok; die NDFF-data zijn niet vrij beschikbaar. Jaartallen van wetten, uitsterven en terugkeer komen uit de bronnen; de vorm van de vlakken is een benadering, vooral vóór 1950. Het is een selectie van soorten met een duidelijk verhaal, niet alle honderden beschermde soorten. Aannames: korhoen getoond als beschermd vanaf 1980 (was jachtwild; het jaar waarin de jacht sloot is niet vastgesteld). Raaf vóór 1928 als onbeschermd getoond (gold als schadelijke vogel). Amfibieën als beschermd vanaf 1973 (de Kikvorschenwet 1917–1963 is niet apart verwerkt). Steur en tuimelaar waren al verdwenen toen ze beschermd werden en blijven dus grijs. BRONNEN Zoogdier 1990 (wetgeving zoogdieren) · Het Vogeljaar 1974 (soortenlijst 1973) · Staatsblad 1994, 550 en 2026, 186 · RAVON 2016 en Zoogdier 27-4 (Wet natuurbescherming) · Vogelbescherming (vogelwetten) · Sovon soortpagina's en bouwstenen (ooievaar, lepelaar, zeearend, oehoe, raaf, griel, ortolaan, korhoen, duinpieper, kraanvogel) · Atlas van de Nederlandse zoogdieren 2016 (das, bruinvis, tuimelaar) · Zoogdier 32-4 en WUR (otter) · WUR, Status bever in Nederland · BIJ12 / Landelijk informatiepunt wolven · Ecomare en WUR (zeehonden) · Natuurhistorisch Maandblad 2025 (wilde kat) · Provincie Limburg, Korenwolfwereld 2026 · RAVON (adder, boomkikker) · WUR (grote vuurvlinder) · ARK/Vroege Vogels (steur) · Landschap en kust: PDOK, Fysisch Geografische Regio's en Natura 2000 (RVO) · Polders: CBS/PDOK via cartomap.github.io/nl · Rivieren: Natural Earth ## Timeline The map animates between these keyframes. | Date | What the map shows | | --- | --- | | 1880 | 1880 · Nuttige-dierenwet: vleermuizen beschermd | | 1 Jul 1912 | 1912 · Vogelwet: bijna alle vogels beschermd | | 1 Jul 1914 | 1914 · Vleermuizen verliezen hun bescherming | | 1 Jul 1917 | 1917 · Mollen-, egels- en kikvorschenwet | | 1 Jul 1928 | 1928 · Laatste raaf broedt bij Nijkerk | | 1 Jul 1942 | 1942 · Jacht op otter en das verboden | | 1 Jul 1953 | 1953 · Steur uitgestorven verklaard | | 1 Jul 1957 | 1957 · Griel broedt voor het laatst (De Zilk) | | 1 Jul 1962 | 1962 · Jacht op zeehonden gesloten | | 1 Jul 1963 | 1963 · Mol en egel verliezen bescherming | | 1 Jul 1970 | 1970 · Ooievaar: nog ±10 paar; raven uitgezet | | 20 Oct 1973 | 1973 · Natuurbeschermingswet: soortenlijst | | 1 Jul 1980 | 1980 · Dieptepunt das; grijze zeehond terug | | 1 Jul 1988 | 1988 · Otter uitgestorven; bever uitgezet | | 1 Sep 1994 | 1994 · Bever en steur wettelijk beschermd | | 1 Jul 1999 | 1999 · Ortolaan broedt voor het laatst | | 1 Jul 2002 | 2002 · Flora- en faunawet; otter uitgezet | | 1 Jul 2006 | 2006 · Zeearend broedt in Oostvaardersplassen | | 1 Jul 2012 | 2012 · Otter, bever en das breiden uit | | 2017 | 2017 · Natuurwet: mol en drie vissen van de lijst | | 1 Jul 2019 | 2019 · Eerste wolvenwelpen op de Veluwe | | 1 Jul 2022 | 2022 · Wolf vestigt zich ook in Drenthe | | 2024 | 2024 · Omgevingswet vervangt de natuurwet | | 1 Nov 2026 | 2026 · Nu: 14 wolvenroedels, ±600 otters | ## Layers | Layer | First shown | Last keyframe | | --- | --- | --- | | Mol | 1880 | 2017 | | Vleermuizen (alle soorten) | 1880 | 20 Oct 1973 | | Bittervoorn | 1880 | 2017 | | Otter | 1880 | 1 Nov 2026 | | Ooievaar | 1880 | 1 Nov 2026 | | Das | 1880 | 1 Nov 2026 | | Korhoen | 1880 | 1 Jul 1999 | | Ortolaan | 1880 | 1 Jul 2002 | | Boomkikker | 1880 | 2017 | | Adder | 1880 | 1 Nov 2026 | | Raaf | 1880 | 1 Nov 2026 | | Bruinvis | 1880 | 1 Jul 2006 | | Tuimelaar | 1880 | 1 Jul 1970 | | Gewone zeehond | 1880 | 2017 | | Grijze zeehond | 1880 | 1 Nov 2026 | | Rivierdonderpad | 1880 | 2017 | | Steur | 1880 | 1 Jul 1953 | | Bever | 1880 | 1 Nov 2026 | | Duinpieper | 1880 | 1 Jul 2006 | | Oehoe | 1880 | 1 Nov 2026 | | Wolf | 1880 | 1 Nov 2026 | | Kraanvogel | 1880 | 1 Nov 2026 | | Zeearend | 1880 | 1 Nov 2026 | | Lepelaar | 1880 | 1 Nov 2026 | | Griel | 1880 | 1 Jul 1962 | | Geelbuikvuurpad | 1880 | 2017 | | Grote vuurvlinder | 1880 | 2017 | | Hamster (korenwolf) | 1880 | 1 Nov 2026 | | Wilde kat | 1880 | 1 Nov 2026 | ## Events - **1 Jul 1928, 1928 · Laatste broedgeval raaf (Nijkerk)**: Bij Nijkerk broedt in 1928 het laatste paar raven van Nederland. De raaf gold als schadelijke vogel en viel buiten de Vogelwet. Rond 1970 worden op de Veluwe weer raven uitgezet. - **1 Jul 1957, 1957 · Laatste broedgeval griel (De Zilk)**: In de duinen bij De Zilk broedt de griel in 1957 voor het laatst in Nederland. De soort was sinds de Vogelwet van 1912 beschermd, maar verdween toch. - **1 Jul 1980, 1980 · Grijze zeehond terug (bij Terschelling)**: Rond 1980 vestigen zich weer grijze zeehonden op de zandplaten bij Terschelling. Daarna groeit de kolonie en verspreidt de soort zich over de Waddenzee, de Noordzeekust en de Delta. - **1 Jul 1988, 1988 · Laatste otter doodgereden (A7, Langweerder Wielen)**: Met de otter die in 1988 op de A7 bij de Langweerder Wielen wordt doodgereden, is de soort in Nederland uitgestorven. De jacht was al sinds 1942 verboden; watervervuiling, visfuiken en verkeer deden de rest. - **1 Jul 1988, 1988 · Eerste bevers uitgezet (Biesbosch)**: In de Biesbosch worden in 1988 de eerste bevers uitgezet. In 1994 krijgt de soort wettelijke bescherming; daarna verspreidt hij zich langs de rivieren over een groot deel van het land. - **1 Jul 1997, 1997 · Oehoe broedt weer jaarlijks (Zuid-Limburg)**: Vanaf 1997 broedt de oehoe weer elk jaar in Zuid-Limburg. Vanuit de mergelgroeven breidt de soort zich later uit naar het oosten en zuiden van het land. - **1 Jul 2001, 2001 · Eerste kraanvogels broeden (Fochteloërveen)**: In het Fochteloërveen broeden in 2001 de eerste kraanvogels. Daarna volgen andere hoogvenen en heidegebieden in het noorden, oosten en zuiden. - **1 Jul 2002, 2002 · Otters uitgezet (Weerribben-Wieden)**: Veertien jaar na het uitsterven worden in 2002 otters uitgezet in de Weerribben en De Wieden. Vanuit dit laagveengebied herovert de soort stap voor stap het land; in 2026 zijn er naar schatting zo'n 600. - **1 Jul 2002, 2002 · Gefokte hamsters uitgezet (Sibbe)**: De hamster (korenwolf) is rond 2000 bijna verdwenen uit de Limburgse akkers. Vanaf 2002 worden gefokte dieren uitgezet, eerst bij Sibbe. - **1 Jul 2003, 2003 · Laatste broedgeval duinpieper (Harskampse Zand)**: Op het Harskampse Zand op de Veluwe broedt de duinpieper in 2003 voor het laatst. De soort verdween eerst uit de duinen en daarna uit de stuifzanden. - **1 Jul 2006, 2006 · Eerste zeearenden broeden (Oostvaardersplassen)**: In de Oostvaardersplassen broedt in 2006 het eerste paar zeearenden. Sindsdien vestigt de soort zich in steeds meer grote moerassen en langs de rivieren. - **1 Jul 2018, 2018 · Eerste wolf vestigt zich (Noord-Veluwe)**: In 2018 vestigt zich op de Noord-Veluwe de eerste wolf; een jaar later worden daar de eerste welpen geboren. In 2026 telt Nederland 14 roedels. - Plus 5 smaller events, shown as dots on the map.